Stress neemt de overhand? Dit voel je in je hoofd én lichaam

Goede of slechte stress? Dit is achterhaald. Stress ontstaat door prikkels uit je omgeving, dezelfde prikkels kunnen bij iedereen andere (stress)reacties veroorzaken.

Hoe komt dat? Je reactie op prikkels hangt af van andere pijlers van gezondheid: slaap, immuniteit, metabolisme, hormonale balansen, beweging, mentale gezondheid, (sociale) veerkracht en dit werkt in twee richtingen. Stress kan een nare invloed hebben op al deze pijlers samen of afzonderlijk.

Soms is het een zoektocht om te weten waarom je stress ervaart. 

Je brein ervaart: onrust, irritatie, prikkelbaarheid, frustratie, brainfog, geheugenverlies, moedeloosheid, motivatieverlies, opgejaagdheid, emotionele instabiliteit, schuldgevoel, angst, woede of kan zich niet "uitzetten".

Je lichaam begint signalen te geven: gespannen schouders/nek, kaakspanning, hoofdpijn, druk of gejaagd gevoel op de borst, oppervlakkige ademhaling, slecht slapen of een opgeblazen buik.

We staan even stil bij 2 systemen die stress mee helpen "regelen".

1. Het (autonoom) zenuwstelsel: para-orthosympatisch evenwicht.

2. De hypothalamus-hypofyse-bijnier-as of cortisol-as

1. Je autonome zenuwstelsel

Je autonome zenuwstelsel is je interne "actie-alarmsysteem". Bij gevaar of acute druk zal het orthosympatisch systeem de overhand nemen en je lichaam voorbereiden om de situatie de baas te kunnen. Vandaag leven veel mensen in een continue alarmfase (werkdruk, sociale media, fomo).

Wanneer de "alarmfase" achter de rug is, neemt het parasympatisch zenuwstelsel over zodat je lichaam in rustmodus komt (trager ademen, lagere hartslag, minder glucoseaanmaak).

Prikkels van je orthosympatische systeem:

• Mentale/emotionele prikkels: (werk)druk, ruzie, sociale spanning, piekeren, tijdsdruk.

• Sensorische / omgevingsprikkels: lawaai, drukte, fel licht, meldingen op schermen, rommel, constante sociale input.

• Lichamelijke prikkels : pijn, slaaptekort, honger, ziekte-ontsteking, uitdroging, intens sporten, cafeïne/nicotine, snelle oppervlakkige ademhaling.

2. Je cortisol-as

Cortisol, het stresshormoon, wordt aangemaakt in de bijnier, onder invloed van een prikkel uit je brein (hypothalamus-hypofyse), bij mentale en lichamelijk "ontregeling" .

Cortisol is een stresshormoon dat je wakker, alert en reactief houdt. In normale omstandigheden volgt cortisol een gezond ritme: hoger in de ochtend, lager in de avond.

Prikkels van de hypothalamus met stijging van cortisol

• Emotionele stress en mentale overbelasting: piekeren, angst, sociale spanning, prestatiedruk, conflict, te veel prikkels, te weinig rust, constant “aan” staan

• Slaaptekort: een van de sterkste triggers voor hogere cortisolactivatie

• Lage bloedsuiker / te lang niet eten: je brein ziet dit als een mogelijk “tekort”

• Pijn, ziekte of ontsteking

• Te intens sporten of fysieke uitputting zonder rust, herstel, recuperatie

• Ontregeling van je slaapritme : weinig daglicht, laat slapen, onregelmatige uren

3 tips die stress meteen aanpakken.

1. Verleng je in-en uitademing

Een trage inademing en lange, rustige uitademing helpen je zenuwstelsel sneller uit de stressstand te komen.

2. Ontlaad spanning via je lichaam

Een korte wandeling, stretchen of even bewegen helpt opgebouwde stress af te voeren.

3. Verlaag je prikkels

Zet meldingen uit, leg je scherm weg en geef je brein even minder input.

---

In alle health.be trajecten komt stress aan bod. De mentale en lichamelijke impact van stress is niet te onderschatten en verschilt van persoon tot persoon.

We volgen nauwkeurig op hoe stress bij jou andere lichamelijke systemen beïnvloedt, zoals slaap, metabolisme, beweging, breinactiviteit én (andere) hormonen. Via een geïntegreerde aanpak maken we betere stresscoping mogelijk.

Registreer je hier voor meer informatie over de verschillende trajecten:

Registreer